Hiriak jatorriz palinpsesto bat dira eta testu honetan aztertzen ditugun espazio batzuk ere horrela deskriba daitezke. Erdi Aroko pergaminoak bezala, idazketarako euskarri-eskariak eskaintza gainditzen zuenean berriz erabiltzeko karrakatzen zirenak, hiri-lurzorua aldian-aldian kentzen da egitura berriak eraikitzeko. Eta pergaminoek aurreko eskuz idatzitako testuaren aztarnak gordetzen dituzten bezala, hiriaren kokapena hurrenez hurreneko esku-hartzeen hondarrak eta orbainak erakusten ditu, estratuetan gainjarriak eta materialak edo zimenduak berrerabiltzearen ondorioz ezinbestean nahastuak. ^[1]

Hiriaren kontzeptu horretatik abiatuz gero, etengabe berridazten dugun mapa gisa, geruza fisikoen eta memoria-aztarnen gainjartze etengabea, batzuk identifikagarriak eta beste batzuk aldiz begirada landua behar dutenak, ibilbide bakoitzean une historiko desberdinak esploratzera gonbidatzen gaituztenak.

Lotura handia dago hiriaren eta azpiegituren artean, geruza horien funtsezko atala baita. Hiri-azpiegiturak Kevin Lynchek bere inkestatuei ematen zien bi dimentsioko eskemaren parte ziren, ikasten zituen hirien irudi publikoa ulertzeko elkarrizketak egiterakoan. Hala, egin zituen irudikapen grafikoetan eta horiekin batera doazen deskribapenetan, asko dira hiri-azpiegiturei buruzko erreferentziak bide ezberdinak definitzerakoan, nodoak eta mugak osatzerakoan edo auzoak mugatzerakoan (egile honek identifikatutako elementuetako batzuk aipatzearren). Hala ere, hirietako biztanleek gutxietsi egiten dituzte elementu horiek, eta, askotan, beren irudi adierazgarrietatik kanpo uzten dituzte, nahiz eta, esan dugun bezala, irudi publikoaren parte izan.^[2]

Lorategi historikoa ere gailu bat izan daiteke, ekipatua, lehen mailako hiri-azpiegitura bihurtzeko eta jakina, ez parke gisa bakarrik. Lorategi horietako batzuen ibilbide historikoak ondorio garrantzitsuak izan ditu haien konfigurazioan eta kasu batzuetan erabat birkonfiguratzen duten elementuak sartu dira bertan.

Naturaren eta hiriaren arteko harremana XIX. mendetik hiri-eztabaidetan behin eta berriz agertzen den gaietako bat da; hiri-lorategiak zaintzeko eta hobetzeko 1848ko lehen lege britainiarretatik hasi eta Europar Batasunak 2013tik aurrera bultzatutako hiri-azpiegitura berdearen gaur egungo kontzepturaino. [1]

Garrantzitsua da nabarmentzea hiriko berdeguneen plangintzan gertatu den aldaketa, parkeak eta lorategiak diseinatu eta mantentzeaz harago doa; ekologia, ingurumen, paisaia eta osasun balioak ematen dituen azpiegitura bat planifikatzen ari garenez,  horren barruan sartu behar dira nekazaritza eta baso espazioak, ibai-ertzak eta bestelako trantsizio espazioak, orain arte hiri elementutzat hartzen ez genituenak.^[2]

Hirietako natura hainbat modutan garatu izan da, herritarren eta administrazio ezberdinen borondateari erantzunez. Baina, edonola ere, gaur egungo hiri-politiketatik abiatuta, naturarekiko gure lanketa herritarren gozamenerako da batez ere eta ez  adibidez ingurumena babesteko kontzeptuengatik, klima-aldaketa eta are gutxiago biodibertsitatearen ikuspegitik. Biodibertsitate hori ez da soilik espezie botanikoen eta animalien bilduma bat, “sistema oso bat da”  bere prozesuekin. Bertan, funtzionamenduaren nozioa funtsezkoa da, bertan terminoen bilakaerari buruz edo hiri-egitura berri baten definizioari buruz egin ditzakegun hausnarketak azaltzen dira. Berria izan beharko du, ezin garelako gelditu  ohiko “naturari” buruzko diskurtsoan.

Terminoa iheskorra da, baina administrazioarentzat, gehienetan eslogan bat besterik bihurtzen ari dena; ekologo batentzat adibidez oso zehatza da: geneen, espezieen edo ekosistemen aniztasuni buruz ari da, eta haien arteko erlazioaz. Hiri-biodibertsitatea, beraz, biologiaren oinarria da, gaurko hirietan  kontua ez da natura babestea bakarrik, natura sortzea baizik!. ^[3]