Hiriak jatorriz palinpsesto bat dira eta testu honetan aztertzen ditugun espazio batzuk ere horrela deskriba daitezke. Erdi Aroko pergaminoak bezala, idazketarako euskarri-eskariak eskaintza gainditzen zuenean berriz erabiltzeko karrakatzen zirenak, hiri-lurzorua aldian-aldian kentzen da egitura berriak eraikitzeko. Eta pergaminoek aurreko eskuz idatzitako testuaren aztarnak gordetzen dituzten bezala, hiriaren kokapena hurrenez hurreneko esku-hartzeen hondarrak eta orbainak erakusten ditu, estratuetan gainjarriak eta materialak edo zimenduak berrerabiltzearen ondorioz ezinbestean nahastuak. [1]
Hiriaren kontzeptu horretatik abiatuz gero, etengabe berridazten dugun mapa gisa, geruza fisikoen eta memoria-aztarnen gainjartze etengabea, batzuk identifikagarriak eta beste batzuk aldiz begirada landua behar dutenak, ibilbide bakoitzean une historiko desberdinak esploratzera gonbidatzen gaituztenak.
Lotura handia dago hiriaren eta azpiegituren artean, geruza horien funtsezko atala baita. Hiri-azpiegiturak Kevin Lynchek bere inkestatuei ematen zien bi dimentsioko eskemaren parte ziren, ikasten zituen hirien irudi publikoa ulertzeko elkarrizketak egiterakoan. Hala, egin zituen irudikapen grafikoetan eta horiekin batera doazen deskribapenetan, asko dira hiri-azpiegiturei buruzko erreferentziak bide ezberdinak definitzerakoan, nodoak eta mugak osatzerakoan edo auzoak mugatzerakoan (egile honek identifikatutako elementuetako batzuk aipatzearren). Hala ere, hirietako biztanleek gutxietsi egiten dituzte elementu horiek, eta, askotan, beren irudi adierazgarrietatik kanpo uzten dituzte, nahiz eta, esan dugun bezala, irudi publikoaren parte izan.[2]
Lorategi historikoa ere gailu bat izan daiteke, ekipatua, lehen mailako hiri-azpiegitura bihurtzeko eta jakina, ez parke gisa bakarrik. Lorategi horietako batzuen ibilbide historikoak ondorio garrantzitsuak izan ditu haien konfigurazioan eta kasu batzuetan erabat birkonfiguratzen duten elementuak sartu dira bertan.
[1] Luis Gernandez Galiano, «Palimpsestos», Arquitectura Viva, s. f.
[2] Vicente Borras Pallares y Aramando Ortuño Padilla, «La infraestructura social:la diversidad como generados de identidad urbana.», Revista de Arquitectura 24, n.o 37 (2019): 40-47.
